Computergeheugen

back.gif (981 bytes)

Een installatie-gids over hoe computergeheugen aangepast kan worden.

Kan ik verschillende merken geheugenmodules door elkaar gebruiken?
Ja, mits deze modules dezelfde specifikaties hebben.

Wat is het verschil tussen SIMM en DIMM?
Ze hebben verschillende "form factors" (fysieke constructie) voor de geheugenmodule. SIMM staat voor Single In-Line Module. DIMM staat voor Dual In-Line Module. Meeste computers gebruiken ofwel een SIMM of DIMM (form factor). SIMM is een oudere technologie. DIMM's zijn meest gebruikte technologie sinds ongeveer 1997. Fysiek lijken ze op elkaar. Een van de verschillen is dat SIMM's in paren geinstalleerd moeten worden, terwijl DIMM's enkel gebruikt kunnen worden. Een ander verschil is dat ze verschillende inkepingen in de modules hebben. Verder worden ze verschillende geinstalleerd, SIMM's worden onder een hoek in het memoryslot gedaan en daarna rechtop gekanteld. DIMM's worden rechtovereind in het memoryslot gedrukt.

Moet je alle Geheugenslots gebruiken?
Niet met SDRAM of DDR, hoewel de slots op volgorde gebruikt moeten worden. Met Rambus, moeten alle slots gebruikt worden, maar je kunt eindweerstand "continuity" modules gebruiken die de Rambus slots vullen zonder geheugen toe te voegen en er dan voor zorgen dat er geen reflecties dus signaal terugkoppelingen kunnen plaatsvinden.
Bij de nieuwe dual channel chipsets [INTEL 865/875, nVidia nForce2,Via PT880 enz.] is het wel beter om 2 modules te plaatsen, anders werkt het moederbord single channel [enkel kanaals], en wordt flink ingeleverd om de data snelheid!

Kan ik geheugenmodules met verschillende snelheden door elkaar gebruiken? Zoals: PC100 en PC133 geheugen, PC1600 en PC2100 geheugen, CAS 2 en CAS 3 geheugen.
Ja, in al deze gevallen. (SDRAM en DDR kunnen niet samen op een machine gebruikt worden) Soms is het goedkoper om sneller geheugen te gebruiken dan je computer ondersteund, zoals PC133 geheugen voor een computer met een Front Side Bus snelheid van 100MHz. Het geheugen werkt alleen niet op de hogere snelheid.

Kan ik geheugenmodules van verschillende capaciteit door elkaar gebruiken?
Ja, je kunt geheugenmodules van verschillende grootte door elkaar gebruiken zoals je wilt (voor zover de maker van het moederbord daar ondersteuning voor heeft ingebouwd).
(bij de nieuwere chipsets, bijv. INTEL 865 en 875, en andere chipsets die dual channel ondersteunen is het verstandiger om gelijk grote geheugen modules te gebruiken)

Kan ik nieuwere geheugenmodules samen met oudere geheugenmodules gebruiken?
Ze zijn wel kompatibel, dat wel. Meestal is er minstens een leeg geheugenslot waar nieuwe modules gebruikt kunnen worden. Het kan nodig zijn een "oudere" module te vervangen door een nieuwe om de gewenste hoeveelheid intern geheugen te verkrijgen. SDRAM- en DDR-modules zien er redelijk hetzelfde uit maar kunnen verschillende hoeveelheden geheugen bevatten. Stel je hebt een computer met drie DIMM's en alle drie geheugenslots zijn gevuld met 64MB SDRAM dus een totaal systemgeheugen van 192MB. Een manier om 256MB totaal systemgeheugen is om een van de 64MB SDRAM geheugenmodules te vervangen door een 128MB SDRAM geheugenmodule. Het geheugen wat je "over" hebt is gereed voor eBay of Martkplaats!

Hoeveel geheugen slots heb ik in mijn computer?
Je zult moeten kijken in je computer en bijbehorende documentatie om het zeker te weten. Veel computers hebben er drie. Maar ook twee of vier komen voor.

Wat is PC100, PC133, PC1600, PC2100, PC2700 en PC3200 geheugen?
PC66, PC100 en PC133 zijn SDRAM-types. PC1600, PC2100, PC2700, PC3200 en PC4000 zijn DDR-types. Het zijn allemaal DIMM's wat betreft fysieke constructie. Het type geheugen, SDRAM of DDR, dat kan worden gebruikt in een computer is karakteristiek voor een moederbord. Meeste moederborden ondersteunen SDRAM of DDR, maar niet beide. Uiteraard zijn er moederborden die met beide werken, alleen niet tegelijkertijd. SDRAM en DDR gebruiken verschillende typen geheugenslots voor de installatie, ook de inkepingen zijn anders om te voorkomen dat men "per ongeluk" een verkeerde module plaatst. De getallen geven FSB speed van het RAM aan.

# Voor SDRAM 
PC66 memory werkt op een FSB snelheid van 66MHz
PC100 memory werkt op een FSB snelheid van 100MHz
PC133 memory werkt op een FSB snelheid van 133MHz

# Voor DDR
PC1600 memory werkt op een FSB snelheid van 200MHz
PC2100 memory werkt op een FSB snelheid van 266MHz
PC2700 memory werkt op een FSB snelheid van 333MHz
PC3200 memory werkt op een FSB snelheid van 400MHz

Wat is de front side bus (FSB)?
De front side bus (FSB) is de verbinding tussen de processor, de Northbridge-chip en het geheugen. De snelheid wordt uitgedrukt in MHz. Hoe hoger MHz, des te sneller is de FSB. De maximum snelheid van de FSB is karakteristiek voor het moederbord.

# Voor SDRAM
66 FSB processor moet gebruikt worden met PC66 geheugen
100 FSB processor moet gebruikt worden met PC100 geheugen
133 FSB processor moet gebruikt worden met PC133 geheugen

# Voor DDR
200 FSB processor moet gebruikt worden met PC1600 geheugen
266 FSB processor moet gebruikt worden met PC2100 geheugen
333 FSB processor moet gebruikt worden met PC2700 geheugen
400 FSB processor moet gebruikt worden met PC3200 geheugen
533 FSB processor moet gebruikt worden met PC4000 geheugen

Het nieuwste DDR geheugen is PC4000. Let erop dat de JDEC standaard voor PC4000 RAM nog niet definitief is, dus niet alle PC4000 geheugen zal werken met alle moederborden en processors die 533 FSB & 800 FSB ondersteunen.

Moet de processor FSB rating hetzelfde zijn als de snelheid van het RAM?
Nee. Het komt vaak voor dat processor en geheugen verschillende FSB ratings hebben afhankelijk van de kosten van de onderdelen. Bij voorbeeld, PC2700 geheugen werkt prima met een 266 FSB processor. Er zal niet alles uit gehaald worden wat mogelijk is met de processor, maar het is minstens net zo snel als PC2100 geheugen En zolang de kosten niet te ver uiteen lopen, kun je beter het snellere geheugen kopen. Op die manier kun je als de processor een keer wordt opgewaardeerd een extra stukje snelheid krijgen doordat het geheugen volledig gebruikt kan worden.

Bij sommige moederborden kun je het geheugen op b.v. 333 FSB laten lopen terwijl de processor loopt op een FSB 266 of zelfs FSB 400 loopt, dit heeft geen enkele zin daar deze verschillen in snelheid alleen maar de zaak vertragen, (verschil in snelheid geeft extra wacht clock pulsen).

Is CAS2 (of CAS3) geheugen hetzelfde als CL2 (of CL3) geheugen?
Ja. Voorbeeld, als je zegt "CAS2" is het hetzelfde als wanneer je zegt "CL2". Het is gewoon twee manieren om hetzelfde te zeggen.

Wat is CAS Latency?
CAS is een afkorting voor Column Access Strobe, maar daar schiet je niet zoveel mee op. Het getal, zoals CAS2, slaat op het aantal clock cycles die nodig is voor het geheugen. Hoe meer cycles er nodig zijn, des te langzamer het geheugen. Dus CAS2 geheugen is sneller dan CAS3 geheugen. Het verschil in prestatie zie je beter met hogere bus-snelheden en snellere processoren.

Wat is de kosten/prestatie verhouding?
Algemeen gezegd is het het beste om altijd het snelste geheugen te gebruiken dat je computer ondersteunt. Voorbeeld, als je computer PC133 SDRAM ondersteunt dan moet je PC133 CAS2 SDRAM kopen. Geheugen is vaak de moeilijkste flessenhals in de computer, dus het kleine kostenverschil voor sneller geheugen is het vaak wel waard. Het verschil in prijs is vaak zo klein dat je niet automatisch kunt zeggen dat langzamer geheugen goedkoper is!

In sommige gevallen kan sneller geheugen, dus PC133 in een PC100 moederbord zorgen voor problemen, het is n.l. zo dat sneller geheugen in een langzaam moederbord kan zorgen voor een lagere CL-waarde, waar sommige moederborden niet goed mee om kunnen gaan. Voorbeeld PC133 - CL3 loopt in een PC100 moederbord op PC100 - CL2,5)

Wat is wijsheid? : koop bij een winkel die je geld terug geeft als het niet goed werkt!

Hoe veel sneller is het ene geheugen ten opzichte van het andere geheugen?
Theoretisch is PC133 SDRAM geheugen 33% sneller dan PC100 SDRAM geheugen. Een zelfde vergelijking kan gemaakt worden voor PC2100 DDR geheugen en PC1600 DDR geheugen. Hier staat tegenover dat de verhoging van de overal-prestatie van een systeem in de buurt van de 5% tot 10% zal liggen. Dit komt omdat de  overal systeem prestaties worden beperkt door andere flessehalsen zoals harddisk, videokaart en andere peripherals. En computerakties die volledig in de processor gebeuren zijn onafhankelijk van de FSB speed. CAS2 geeft een vergelijkbare verbetering ten opzichte van CAS3. In theorie is PC2100 DDR geheugen twee keer zo snel als PC133 SDRAM geheugen, maar in de praktijk maakt het moederbord dubbel gebruik van de 133MHz FSB speed dus de werkelijke overall system prestatieverbetering tussen PC2100 DDR en PC133 SDRAM is weer in de enkele-cijfer percentages. Desalniettemin, gezien dat computergeheugen vaak een forse flessehals in de prestaties veroorzaakt, en met de huidige verschil in kosten tussen de diverse snelheden, is het het beste om voor het snelste geheugen te gaan.

Wat zijn de verschillen tussen unbuffered, buffered en registered geheugen?
Home computers moeten unbuffered geheugenmodules gebruiken die geen register hebben. Dit is goed omdat dit type geheugen sneller is en goedkoper. Buffered modules bevatten een buffer om de chipset te helpen omgaan met het type electrische lading die nodig is wanneer het system een grote hoeveelheid geheugen heeft. Registered modules zijn unbuffered modules die een register bevatten die ervoor zorgt dat de data juist wordt verwerkt. Buffered en registered modules worden alleen gebruikt in mission-critical systems, zoals servers.

(het is ook zo dat buffered ECC registered geheugen modules, zoals ook gebruikt voor de ATHLON FX-51 langzamer werkt, omdat het controleren van de datastroom ook tijd kost)

Wat betekenen geheugenspecificaties zoals 16x64 of 16x72?
Dit beschrijft het geheugen-formaat. Het belangrijkste is het tweede getal. Als dat getal deelbaar is door 9 op een veelvoud van twee, zoals 72, dan is het een ECC geheugenmodule. Anders is het een non-parity geheugenmodule.

Wat moet ik weten over non-parity geheugenmodules, parity geheugenmodules en ECC geheugenmodules?
Eigenlijk niet veel. ECC staat voor "error correcting code". ECC kan echt geheugenfouten corrigeren - als ze er niet te erg zijn! Parity geheugenmodules kunnen detecteren dat er een geheugenfout is. Maar zulke rigoreuze zelftestende mogelijkheden zijn  niet nodig in een home computer en de meeste ondersteunen het ook niet.. Non-parity geheugen is de norm voor gebruik in home computers. Non-parity geheugenmodules, parity geheugenmodules en ECC geheugenmodules kunnen niet door elkaar gebruikt worden in dezelfde computer.

Is er een limiet op de hoeveelheid geheugen die ik kan toevoegen?
Er zijn limieten. Het aantal geheugenslots is een belangrijke. Windows 95, Windows 98, Windows 98SE en Windows ME gebruikers zouden niet meer moeten gebruiken dan 512MB. Windows2000 en Windows XP ondersteunen tot 4GB. Er kunnen nog andere grenzen zijn door computer of motherboard.
Windows ME ondersteunt helaas ook maar 512 Mb aan geheugen, volgens Microsoft is meer mogelijk maar de praktijk wijst anders uit!

Hoeveel geheugen moet ik hebben?
Het is veilig om te zeggen dat je een prestatiewinst ziet bij verhogen tot minstens 256MB geheugen, als je computer dit tenminste ondersteunt. Om hedendaagse software en operatingsysteems te draaien is het verstandig om tot 512MB geheugen te gebruiken.  Slechts enkele computers maken effectief gebruik van meer dan 512MB geheugen, maar veel mensen willen er toch meer instoppen voor het gevoel de computer helemaal vol te hebben met geheugen.